12 października Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży zaczyna się od relacji

W obliczu niepokojących wydarzeń, do których dochodzi w środowisku szkolnym i wśród młodych ludzi, warto zatrzymać się na chwilę i zwrócić uwagę na to, co możemy zrobić jako dorośli – rodzice, nauczyciele, specjaliści i osoby wspierające rozwój dzieci i młodzieży.

Za trudnymi zachowaniami mogą stać różne doświadczenia, emocje i sytuacje, których nie zawsze jesteśmy świadomi. Nie oznacza to, że należy usprawiedliwiać krzywdzenie innych czy ignorować zachowania zagrażające bezpieczeństwu. Oznacza natomiast, że potrzebujemy reagować odpowiedzialnie, bez pochopnych ocen i uproszczeń.

Na co warto zwrócić uwagę?

Rozmawiajmy i słuchajmy. Dajmy dzieciom i młodzieży przestrzeń do wyrażania emocji, obaw, złości czy poczucia krzywdy. Nie każda trudność zostanie od razu nazwana wprost.

Nie bagatelizujmy sygnałów ostrzegawczych. Przemoc, groźby, uporczywe poniżanie, izolowanie, niepokojące wypowiedzi czy nagłe zmiany zachowania wymagają uważności i adekwatnej reakcji dorosłych.

Nie stygmatyzujmy młodych ludzi. Etykiety, publiczne osądy i przypisywanie komuś określonych cech nie pomagają w zrozumieniu problemu ani w zapobieganiu kolejnym trudnym sytuacjom.

Budujmy poczucie bezpieczeństwa w szkole. Jasne zasady, przewidywalne reakcje dorosłych, wzajemny szacunek i możliwość uzyskania pomocy mają ogromne znaczenie.

Współpracujmy. Rodzice, szkoła, psychologowie, pedagodzy i inne instytucje powinni działać wspólnie, szczególnie wtedy, gdy trudności narastają lub przekraczają możliwości samodzielnego poradzenia sobie z nimi.

Jak rozmawiać z dzieckiem o niepokojących wydarzeniach?

Warto dostosować rozmowę do wieku i możliwości dziecka, przekazywać sprawdzone informacje i unikać epatowania drastycznymi szczegółami. Zamiast wzbudzać dodatkowy lęk, możemy zapytać: „Co o tym słyszałeś?”, „Co o tym myślisz?”, „Czy coś Cię niepokoi?” i „Co możemy zrobić, żebyś czuł się bezpieczniej?”.

Nie musimy mieć odpowiedzi na wszystkie pytania. Czasem najważniejsze jest to, by dziecko wiedziało, że może przyjść do dorosłego, zostanie wysłuchane i nie będzie musiało mierzyć się z trudną sytuacją samo.

Kiedy warto szukać pomocy?

Jeśli obserwujemy utrzymujące się zmiany w zachowaniu, nasilone trudności emocjonalne, wycofanie, agresję, doświadczenie przemocy lub wypowiedzi wskazujące na zagrożenie, nie pozostawajmy z tym sami. Warto skontaktować się ze szkołą, psychologiem, pedagogiem lub poradnią psychologiczno-pedagogiczną. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy niezwłocznie wezwać odpowiednie służby.

Profilaktyka nie polega wyłącznie na reagowaniu wtedy, gdy wydarzy się coś złego. Zaczyna się dużo wcześniej – od codziennej obecności dorosłych, zauważania potrzeb młodych ludzi, uczenia rozpoznawania emocji, rozwiązywania konfliktów i odpowiedzialności za własne zachowanie.

Dbajmy o to, aby szkoła była miejscem, w którym można nie tylko zdobywać wiedzę, lecz także otrzymać wsparcie, zostać potraktowanym z szacunkiem i bezpiecznie szukać pomocy.

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Reagujmy odpowiedzialnie. Rozmawiajmy uważnie. Nie pozostawajmy obojętni.