Kto jest kim czyli czym różnią się specjaliści na „psy-” i nie tylko…

PSYCHOTERAPIA » Kto jest kim czyli czym różnią się specjaliści na „psy-” i nie tylko…

Kto jest kim czyli czym różnią się specjaliści na „psy-” i nie tylko…

Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra a może pedagog? Logopeda czy doradca zawodowy? Jak rozróżnić tych specjalistów, którzy na co dzień stanowią zgrany team - wspólnie pracują, aby wspierać i pomagać dzieciom oraz młodzieży? Czy psycholog to inaczej psychoterapeuta? Czy pedagog zajmuje się tym samym co psycholog? Czym się różni psychiatra od psychologa?  Czy logopeda pracuje tylko z małymi dziećmi? Jakie są rodzaje psychoterapii? Kiedy może być pomocne wsparcie doradcy zawodowego?

Jeśli poszukujesz odpowiedzi na powyższe pytania, to dobrze trafiłeś! W naszym artykule spróbujemy się z nimi rozprawić i dostarczyć Ci fachowej wiedzy na ten temat.

1.      Na początek: psycholog- kto to taki? Kiedy zgłosić się do psychologa?

Psycholog to osoba posiadająca właściwe kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami ukończenia  5-letnich studiów wyższych na kierunku psychologii. Psycholog jest przygotowany do diagnostyki, profilaktyki, prowadzenia badań naukowych i szeroko rozumianej pomocy psychologicznej. Psycholog nie jest lekarzem medycyny- nie może wypisywać recept, ani zwolnień L4. Obszary działalności psychologa to wszystkie dziedziny funkcjonowania człowieka np.: oświata, wychowanie, medycyna, sądownictwo, sport, biznes.

Do psychologa może zgłosić się każdy, kto boryka się z jakimiś trudnościami, problemami, jest w kryzysie lub ciągłym stresie i nie umie poradzić sobie z emocjami. Z pomocy psychologicznej warto skorzystać szczególnie wtedy, gdy ten stan trwa od dłuższego czasu i znacząco wpływa na nasz komfort psychiczny, samopoczucie i relacje z innymi.

Pierwsza wizyta – związana jest z zebraniem wywiadu, szczegółowych informacji dotyczących problemu, wykonaniem diagnozy  i zaplanowaniem pomocy psychologicznej. Wiele osób przed pierwszą wizytą czuje duże napięcie i strach, który mija już po kilku minutach spotkania.

Ile spotkań pomoże rozwiązać problem?  To częste pytanie które zadaje osoba zgłaszająca się po pomoc. Nie ma jednej odpowiedzi. Rozwiązanie problemu,  poprawa kondycji psychicznej i jakości naszego samopoczucia zależy od bardzo wielu  czynników takich jak: nasze cechy indywidualne, głębokość wpływu  problemu na nasze życie oraz długość jego trwania, posiadane wsparcie bliskich, motywacja do zmiany oraz wielu innych.

Psycholog w Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej zajmuje się wszystkimi problemami dziecka i rodziny, między innymi:

  • wykonuje diagnozę psychologiczną z zakresu trudności związanych z nauką oraz problemów społeczno- emocjonalnych,
  • po wykonanych badaniach, jeśli istnieje taka potrzeba, wydaje opinie  wraz z zaleceniami do pracy,
  • udziela pomocy psychologicznej, pomaga w rozwiązaniu problemów dziecka i jego rodziny
  • wspomaga szkoły w rozwiązywaniu problemów uczniów poprzez np. konsultacje oraz prowadzenie szkoleń dla nauczycieli, pedagogów i psychologów szkolnych, prowadzenie zajęć profilaktycznych oraz terapeutycznych dla klas.

2.      A kim jest psychoterapeuta? I czym różni się od psychologa?:

Psychoterapeuta zazwyczaj jest osobą która ukończyła studia, najczęściej psychologiczne, czasem pedagogiczne lub medyczne, a później dodatkowo całościowy kurs psychoterapii (poznawczo-behawioralnej, psychodynamicznej, systemowej terapii rodzin, humanistycznej). Elementem szkolenia psychoterapeuty jest własna psychoterapia oraz staże w różnych placówkach. Swoją pracę psychoterapeuci poddają systematycznej superwizji.

Psychoterapia to rozmowa, w której terapeuta wspiera osoby w pokonywaniu trudności, w  rozwoju osobistym i budowaniu satysfakcjonujących relacji ze światem i z samym sobą. W psychoterapii jest miejsce na wyrażanie przeżywanych uczuć, omawianie doświadczeń, które wpływają negatywnie na nasze życie.

Psychoterapia to dłuższy proces, często trwa od kilku miesięcy do nawet roku, a nawet kilku lat. Wymaga ciągłości, regularności spotkań i nawiązania relacji pomiędzy osobą przychodzącą po pomoc a specjalista. Na początku terapii ustalane są cele i zawierany „kontrakt terapeutyczny”, który zawiera zasady dalszej współpracy. Psychoterapia jest intensywną praca nad samym sobą, poznawaniem siebie, rozpoznawaniem własnych nieświadomych mechanizmów i motywów działania. Specjalista bowiem nie daje żadnych gotowych rad czy rozwiązań; a towarzyszy, pomaga nazywać i przeżywać uczucia i myśli wyrażane podczas terapii,  wspierająco towarzyszy w ich poszukiwaniu.

Formy pracy terapeutycznej. Spotkania z terapeutą mogą mieć charakter psychoterapii indywidualnej ( osoba uczestniczy w spotkaniach sama), rodzinnej ( w spotkaniach uczestniczą  najczęściej osoby wspólnie mieszkające), ale też i małżeńskiej ( w spotkaniach uczestniczą małżonkowie lub partnerzy).  Poza tym, psychoterapia może mieć formułę spotkań w grupie- wtedy mówimy o psychoterapii grupowej,  czyli takiej w której uczestniczy więcej osób z reguły około 10 i jest prowadzona zazwyczaj przez dwóch terapeutów, które dzielą się wzajemnym doświadczeniem w rozmawianiu o trudnościach.

Kiedy do psychoterapeuty? Do psychoterapeuty warto zgłosić się, gdy chcemy siebie lepiej zrozumieć, poprawić relacje z innymi, gdy jesteśmy gotowi na systematyczne rozmawianie o sobie, o tym z czym nam jest trudno. Psychoterapia jest wskazana w przypadku zaburzeń depresyjnych, lękowych, zaburzeń odżywiania, jak również w innych problemach emocjonalnych. Powodzenie terapii związane jest z  zaangażowaniem, jasno określonymi celami, ale również ze szczerym i otwartym podejściem do pracy nad sobą. Warto pamiętać, ze osoby niepełnoletnie potrzebują zgody rodziców- prawnych opiekunów aby uczestniczyć w spotkaniach z psychoterapeutą.

3.      A kim jest psychiatra? Czy należy się go obawiać?

Psychiatra to osoba, która ukończyła studia medyczne, jest lekarzem medycyny  specjalizującym się w diagnozie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży lub osób dorosłych.

Diagnozuje i leczy (czasem także przepisuje leki) choroby i zaburzenia psychiczne. Psychiatra współpracuje z pracownikami poradni, choć nie jest członkiem zespołu jej pracowników. Najczęściej jest zatrudniony w szpitalu psychiatrycznym, w Poradni Zdrowia Psychicznego czy tez pracuje indywidualnie prowadząc prywatny gabinet. Może mieć ukończone szkolenie z zakresu psychoterapii i wówczas może prowadzić także spotkania psychoterapeutyczne.

Jak wygląda wizyta u lekarza psychiatry?- tak jak rozmowa z psychologiem czy pedagogiem. Lekarz podczas pierwszej wizyty zbiera wywiad- zadaje pytania dotyczące nie tylko aktualnego samopoczucia, ale także sytuacji szkolnej, rodzinnej- na przykład relacji w rodzinie.  Może to być na początku trudne, niezręczne lub stresujące- warto jednak szczerze odpowiadać na pytania specjalisty, pamiętając, że mają one na celu lepsze poznanie i zrozumienie osoby, która przychodzi do lekarza po pomoc. Sa one ponadto pomocne przy stawianiu diagnozy.

4.      Pedagog czyli kto? Kiedy zgłosić się do pedagoga?

Pedagog to osoba, która ukończyła studia pedagogiczne. Pedagog może pracować w szkole, poradni psychologiczno- pedagogicznej lub innej placówce oświatowej. Jest to specjalista, który zajmuje się diagnozowaniem problemów edukacyjnych i wychowawczych, profesjonalnej pomocy i opieki dla dzieci i młodzieży. Pedagog to osoba, która służy wsparciem i pomocą, przeprowadza badania pedagogiczne, prowadzi terapię pedagogiczną.

Badanie pedagogiczne ma na celu określenie przyczyn trudności szkolnych. Obejmuje ocenę poziomu umiejętności czytania (technika, tempo, rozumienie), które ma ogromne znaczenie podczas samodzielnej nauki, poziomu grafomotorycznego pisma, szczegółową analizę ewentualnych popełnianych błędów w czytaniu i pisaniu, znajomości zasad pisowni, funkcjonowania słuchu fonematycznego. Badanie ukazuje stan wiedzy i praktycznych umiejętności ucznia.

Terapia pedagogiczna jest skierowana do dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Obejmuje specjalistyczne zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, prowadzone różnymi metodami i technikami, podczas których usprawniane są zaburzone funkcje percepcyjno-motoryczne i wyrównywane deficyty rozwojowe. Jej celem jest zmniejszanie niepowodzeń w nauce, pobudzanie do rozwoju oraz wzmacnianie pozytywne.

5.      Doradca zawodowy- czy służy wsparciem tylko, gdy poszukuje się pracy?

Doradca zawodowy to specjalista, którego zadaniem jest udzielanie pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia. Doradca, jak sama nazwa wskazuje, jest przewodnikiem i pomocnikiem w procesie podejmowania decyzji o wyborze szkoły i zawodu, nie jest natomiast osobą, która wyręczy w tym trudnym zadaniu.

Doradca pomaga w rozpoznaniu własnych możliwości, predyspozycji i kompetencji między innymi za pomocą specjalnych testów predyspozycji i zainteresowań zawodowych. Pomaga również w rozeznawaniu nie tylko własnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, ale również potrzeb rynku pracy oraz możliwości systemu kształcenia. Doradztwo może być prowadzone w formie indywidualnej lub grupowej. Z pomocy doradcy zawodowego można skorzystać na każdym etapie życia- nie tylko podczas pierwszego wyboru zawodu i szkoły, ale i podczas planowania zmian w karierze, poszukiwaniu nowej pracy, nabywania nowych kwalifikacji itp.

 A teraz czas na logopedę! Kiedy można iść po wsparcie do logopedy?

...„a bo logopedzi to są Ci od R”… ale czy tylko? Niekoniecznie.

Współczesny terapeuta mowy – logopeda XXI wieku, to nie tylko ktoś, kto ćwiczy z dziećmi  głoski, które są zniekształcone, choć oczywiście, to również robi logopeda. Dzisiejszy logopeda, to specjalista, profesjonalista, ekspert, który spotyka się z rodzicami już na samym początku ich przygody z rodzicielstwem, kiedy to maluszek jest jeszcze w brzuchu u mamy (na szczęście jest coraz więcej szkół rodzenia, które oprócz zajęć z położną organizują również dla przyszłych rodziców spotkania z innymi specjalistami, m.in. z logopedą czy z psychologiem).

Logopeda podczas takich spotkań tłumaczy, kiedy, i w jaki sposób tworzą są narządy odbiorcze i nadawcze mowy, pokazuje, w jaki sposób karmić dziecko naturalnie, a jak sztucznie, jakim sprzętem; omawia różnice między karmieniem naturalnym a sztucznym w kontekście pracy języka, warg itp. Logopedzi coraz częściej pojawiają się na szpitalnych oddziałach noworodkowych, podpowiadają świeżo upieczonym mamom, co robić, żeby dziecko efektywnie ssało, ale żeby też w ogóle zaczęło ssać. To również logopeda ocenia, czy są jakieś nieprawidłowości w obrębie kompleksu ustno – twarzowego (sprawdza budowę warg, języka, wędzidełka, podniebienia, itd.), sprawdza także u dziecka odruchy z obszaru ustno – twarzowego.

W praktyce zawodowej można spotkać różnych logopedów:

Logopeda ogólny zajmuje się:– profilaktyką zaburzeń komunikacji,– kształtowaniem i doskonaleniem mowy,– diagnozowaniem zaburzeń komunikacji,– usuwaniem pojawiających się zaburzeń mowy poprzez prowadzenie terapii,– pomocą w różnych trudnościach w zakresie komunikacji językowej.

Logopeda Wczesnej Interwencjito specjalista w zakresie:– profilaktyki,– wspomagania rozwoju mowy,– zaburzeń żucia, gryzienia, połykania,– zaburzeń odruchów orofacjalnych, - pracuje z małymi dziećmi:– z grupy ryzyka okołoporodowego, – wcześniakami,– o stwierdzonych zaburzeniach rozwoju, – z zespołami wad genetycznych.

Neurologopeda to specjalista w zakresie:– uszkodzeń obszaru mowy w mózgu np. w wyniku wypadku,– zaburzeń mowy o podłożu neurologicznym np. dyzartria.

Balbutologopeda to  specjalista w zakresie zaburzeń płynności mówienia, m.in. jąkanie, szybkie lub wolne tempo mówienia.

Surdologopeda to specjalista w zakresie:– zaburzeń mowy na tle uszkodzenia narządu słuchu różnego stopnia i o różnej etiologii,– pracuje również z pacjentami niesłyszącymi.

Oligofrenologopeda to specjalista w zakresie pomocy osobom z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym i głębokim, np. osób z zespołem Downa.

Logopeda Artystyczny (Ortoepik) to specjalista w zakresie:– kultury żywego słowa,– techniki mówienia,– budowania i interpretowania tekstów.

Gerontologopeda to specjalista w zakresie zaburzeń komunikacji językowej u osób starszych o wielorakiej etiologii.

Onkologopeda to specjalista w zakresie wszelkich skutków o podłożu nowotworowych, np. z osobami po usunięciu krtani.

Glottodydaktyk to specjalista w zakresie:– dysleksji,– dysortografii,– dysgrafii.

W związku z powyższym, jeżeli zajdzie potrzeba logopeda ma do zaoferowania wielokierunkową pomoc, z której warto korzystać.

Kiedy do logopedy?

Logopedzi pracują z dziećmi w każdym wieku – z noworodkami też! Należy skontaktować się z logopedą zawsze, natychmiast, nie zwlekając, kiedy mamy jakieś wątpliwości, obawy czy pytania dotyczące rozwoju mowy naszej pociechy, bądź też zastanawiamy się, czy używamy dobrego sprzętu: smoczków, łyżeczek, kubeczków do pojenia i karmienia dziecka albo chcemy porozmawiać na temat zabaw, ćwiczeń, które można z dziećmi wykonywać, aby prawidłowo postymulować ich mowę. Logopeda nie gryzie:), jest po to, aby odpowiedzieć na nurtujące Państwa pytania, więc nie ma powodu, by obawiać się takiego spotkania i czekać z nim do drugiego, trzeciego czy piątego roku życia dziecka, zanim będzie za późno, bo tak, jak w innych dziedzinach życia w logopedii również ważny jest czas (interwencja w porę). Pamiętajcie drodzy rodzice, lepiej zapobiegać pewnym wadom niż je później długo leczyć.

Cel każdego ze specjalistów jest jeden: wspierać i pomagać, choć każdy ma swój obszar działania.

Jeśli masz jeszcze pytania dotyczące wspomnianych powyżej specjalistów-  nadal są kwestie, które Cię nurtują, a na które nie znalazłeś odpowiedzi w naszym artykule- napisz do nas na adres: porady@ppp.bytom.pl – chętnie odpowiemy na wszelkie zapytania.

Monika Cieślik- logopeda

Katarzyna Czwiertnia- psycholog

Zuzanna Krząkała- psycholog

Agata Susek-Kaczyńska- psycholog

Joanna Świerczek- pedagog, doradca zawodowy