LĘKI DZIECI

ARTYKUŁY » DLA RODZICÓW I NAUCZYCIELI » DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM » LĘKI DZIECI

LĘKI MAŁYCH DZIECI

 

         Drogi Rodzicu!

 

Twoje dziecko boi się ciemności? Wpada w histerię, kiedy chcesz wyjść z domu? Boi się rzeczy, które dla ciebie wydają się błahe? Zapoznaj się z tym, czego boją się dzieci w różnych okresach rozwoju. Może świadomość, że określony lęk jest charakterystyczny dla danej grupy wiekowej i na ogół szybko mija, pomoże Ci lepiej zrozumieć dziecko.

 

Lęki dzieci w różnym wieku:

 

  • 6-8 mż - lęk przed obcymi i rozstaniem z matką
  • 1 rż – lęk przed zwierzętami
  • 2 rż – lęki głównie natury słuchowej: dziwne dźwięki, np. wycie wiatru, burza, tramwaj, wizualne: cienie, ciemne kolory, kapelusze, przestrzenne: przeprowadzka do nowego domu, związane z ludźmi: wyjazd matki, jej nieobecność w porze zasypiania,
  • 3 rż – lęk przed utratą miłości, przed wyjściem rodziców z domu, głównie wieczorem oraz potworami, maskami, czarownicami, często ich źródłem mogą być bajki, czasem lęk przed starszymi osobami,
  • 5 rż – mniej obaw przed zwierzętami, złymi ludźmi, natomiast lęk przed chorobą, strach przed tym, że rodzicom stanie się coś złego, że nie wrócą do domu, konkretne, przyziemne obawy o potłuczenie przy upadku itp.,
  • 6 rż – duże natężenie stanów lękowych, wywołanych głównie przez sytuacje społeczne,

 

W przypadku dzieci lęk jest szczególnie praktyczny, płaczący ze strachu maluch zwraca na siebie uwagę, a więc zapewnia sobie pomoc. Dzieci najczęściej boją się obcych, dlatego nie pozwalają się im dotknąć, boją się być same, dlatego nie oddalają się od rodziców. Lęk jest zjawiskiem normalnym o ile nie dezorganizuje życia. Dziecko, które się boi daje Ci sygnał, ważne byś go odebrał i zareagował.

 

Jak pomóc?

 

Niezależnie od tego, jak bardzo absurdalne wydają się dziecięce lęki, nie wolno z nich kpić. Dziecko musi czuć, że z własnymi „potworami” nie zostaje samo i ma w Tobie oparcie. Jeżeli dziecko nie może pozbyć się jakiś lęków mimo upływu czasu, należy mu w tym stopniowo pomagać. Nie rzucaj go jednak na głęboką wodę, ani dosłownie, ani w przenośni. Nie okazuj zniecierpliwienia, jeżeli dziecko nie potrafi pokonać własnych lęków tak szybko, jak – Twoim zdaniem – powinno.

Dopóki nie ma naprawdę ważnych powodów, by zachowywać się inaczej, powinno się uszanować odczucia dziecka. Nie zmuszaj go, aby zmierzyło się z tym, czego się boi. A co najważniejsze – do wszystkich lęków odnoś się ze zrozumieniem. Generalnie nie należy krzyczeć ani zawstydzać. Poniżej zamieszczono kilka ogólnych prawideł określających, jak należy się zachować w sytuacji, wobec której dziecko odczuwa lęk.

 

Jako rodzic:

  • bądź przy dziecku, przytul je, nie okazuj zniecierpliwienia
  • spróbuj zrozumieć – dziecko ma prawo się bać, nawet jeśli przyczyna jego lęku jest absurdalna, nie zaprzeczaj, że nie ma się czego bać,
  • tłumacz – to, co nazwane, nie wydaje się tak bardzo groźne, opowiadaj o tym, co wywołuje strach (np. co powoduje wycie za oknem), rób to na tyle często, by dziecko mogło się przyzwyczaić, wykorzystaj na to miły czas spaceru albo wspólnej zabawy w radosnej atmosferze, a nie tylko moment, kiedy dziecko już płacze,
  • nie zawstydzaj – nie mów, że duży chłopiec/dziewczynka nie powinien się bać, nie śmiej się, to upokarza i osłabia wiarę w siebie,
  • oswajaj, to co straszne – jeśli dziecko boi się psa, pokaż mu rozkosznego szczeniaka, albo pobaw się podobną pluszową zabawką,
  • ale nie na siłę – nie zmuszaj dziecka do zrobienia tego, czego się boi, np. pogłaskania pieska, „bo przecież jest bardzo miły”. Poczekaj aż twoje dziecko samo będzie na to gotowe,
  • ucz odwagi – pokaż, że zamiast bać się potwora w szafie, można do niej zajrzeć (wspólnie z mamą), doceniaj postępy dziecka w przełamywaniu lęku, chwal je, mówiąc, że jest bardzo odważne,
  • porządkuj świat dziecka – lęki często wynikają z braku kontroli nad rzeczywistością, rozmawiając z dzieckiem i tłumacząc różne zjawiska, również te, które je przerażają, pomożesz mu uporządkować świat,
  • nie strasz – szczególnie wtedy, gdy jest niegrzeczne, uważaj również, aby nie zarażać dziecka własnymi lękami np. przed dentystą, lub mówiąc w jego obecności, że na pewno będzie się bał,
  • nie znikaj – mów dziecku gdzie wychodzisz, kiedy znikasz z domu bez uprzedzenia i pożegnania twoje dziecko będzie żyło w ciągłej niepewności,
  • nie oszukuj – wobec dziecka należy być szczerym, jeśli czeka go zastrzyk, nie kłam, że nie będzie bolało, powiedz raczej, że będzie krótko trwało i że będziesz przy nim,
  • nie narażaj – uważaj na to, co dziecko ogląda np. wiadomości, reklamy z potworami, filmy, które mogą być źródłem dziecięcych lęków.

 

            Przyjrzyj się lękom dziecka przez pryzmat jego osobowości, w ramach możliwości staraj się oszczędzić mu sytuacji, które wywołują lęk.. Jeżeli dziecko boi się jakiś ważnych sytuacji życiowych, które jednak musi znosić, na przykład szkoły, staraj się dociec szczegółowych przyczyn lęku. Jeśli jednak lęk dziecka utrzymuje się na wysokim poziomie i nie zmniejsza się wraz z upływem czasu, i nie potrafisz znaleźć dla niego wytłumaczenia, niezbędna może okazać się wizyta u psychologa. [1]

 

 

Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w Bytomiu

opracowała psycholog mgr Sylwia Tymińska

 



[1] Bibliografia:

  • B. Turska: Aż strach się bać: w „Twoje dziecko”
  • F. L. Ilg, L. Bates Ames, S. M. Baker: Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10: Gdańsk 2001; GWP